Cây mã đề và những công dụng quan trọng

cay ma de

Cây mã đề và những công dụng quan trọng

Cây mã đề còn có nhiều tên gọi khác như  là mã đề á, mã đề thảo, xa tiền,… Tên khoa học của nó là Plantago major L. Họ Mã đề – Plantaginaceae là một loại cây cỏ mọc hoang và sống lâu năm. Ở Miền Bắc nước ta và sau này dần được phân bố sang các vùng miền khác, mã đề còn được trồng làm rau để nấu ăn và thuốc chữa bệnh về sỏi, gan và nhiều bệnh khác…. Mặc dù có công dụng lớn như vậy nhưng không phải ai cũng biết tới loại cây này.

Đặc điểm của cây mã đề 

Mã đề có thân cây ngắn, lá mọc từ gốc lên, có cuống dài,tán lá rộng và bài trí hình hoa thị. Phiến lá có gân dọc sống, hình trứng hoặc thìa. Mã đề thường mọc tập thể thành nhóm nhiều cây.

Hoa mã đề thuộc lưỡng tính, mọc thành từng bông thẳng đứng, có cán dài, 4 lá đài xếp xéo hơi dính nhau tại gốc. Quả hộp có chứa nhiều hạt nâu đen bóng. Mỗi quả mã đề chứa khoảng 8 đến 20 hạt.

Dược tính của mã đề

Theo y học phương đông, mã đề có vị ngọt, tính hàn, có tác dụng thanh lọc, giải nhiệt cở thể, thông mồ hôi. Làm sáng mắt, tiểu tắc nghẽn, làm sạch phong nhiệt tại phổi. Trị chứng thấp nhiệt ở bàng quang, khiến cường âm tích tinh, lợi tiểu tiện mà không chạy khí.

 Bộ phận được sử dụng làm thuốc của mã đề  

  • Hạt Mã đề sấy hoặc phơi khô gọi là Xa tiền tử.
  • Cả cây Mã đề bỏ rễ sấy hoặc phơi khô gọi là Xa tiền thảo.
  • Lá Mã đề để tươi sấy hoặc phơi khô.
cay ma de

Cây mã đề có tác dụng gì?

Mã để có rất nhiều tác dụng hay. Trong dân gian không phải ai cũng biết sử dụng loại thảo dược này. Đặc biệt khi kết hợp với các vị thuốc khác sẽ mang lại công dụng tuyệt vời.

Mã đề chữa các bệnh về thận và đường tiết niệu

  • Trị viêm cầu thận cấp tính
  • Trị viêm cầu  thận mãn tính
  • Trị viêm bàng quang cấp tính
  • Trị viêm đường tiết niệu cấp
  • Trị viêm bể thận cấp tính
  • Trị sỏi bang quan
  • Trị sỏi đường tiết niệu
  • Trí chứng bí tiểu tiện
  • Trị đi tiểu ra máu
  • Trị chứng tiểu ra máu, cơ thể nhiệt ở người già
  • Lợi tiểu

Mã đề trị các bệnh tiêu hóa

  • Trị tiêu chảy
  • Trị tiêu chảy mạn tính
  • Chữa lỵ
  • Chữa lỵ cấp tính và mạn tính

Mã đề chữa các bệnh về gan, mật và phổi

  • Trị ho tiệu đờm
  • Trị chứng nóng gan mật và người nổi mụn
  • Trị chứng phổi nóng và ho dai dẳng
  • Điều trị viêm phế quản
  • Trị viêm gan siêu vi trùng

Các công dụng khác của cây mã đề

  • Trị chảy máu cam
  • Trị chốc lở ở trẻ nhỏ
  • Trị chứng sốt xuất huyết
  • Chữa tre bị sởi dẫn đến tiêu chảy
  • Chữa phù thũng
  • Trị cao huyết áp
  • Trị rụng tóc
  • Trị đau mắt đỏ
  • Trị chứng ngứa đau bộ phận sinh dục

Món ăn từ cây mã đề

Canh mã đề: Được trích trong sách Thánh Tuế Tổng Lục quyển thứ 190, canh mã đề nấu từ lá mã đề, gừng, hành, muối ăn có công dụng chữa bệnh đái ra máu và đau buốt niệu đạo khá hiệu.

Cháo mã đề: Được nấu từ lá mã đề, gạo tẻ, hành, muối, có công dụng thanh nhiệt, trị đờm, sáng mắt, lợi tiểu. Hiện nay, cháo mã đề khá nổi tiếng và là món ăn được ưa chuộng ở Trung Quốc.

Lưu ý khi sử dụng mã đề 

  • Lá: Phụ nữ mang thai dùng cần phải thận trọng. Người già đái đêm nhiều, thận kém không nên dùng.
  • Hạt: Không phải thấp nhiệt nên dùng thận trọng. Những người đi tiểu nhiều, táo bón, không có thấp nhiệt, thận hư, dương khí hạ giáng thì không nên dùng.
  • Sử dụng mã đề chú ý kiêng chất kích thích, gây nóng như rượu, bia, cà phê, các loại gia vị nóng.

Mặc dù chỉ là một cây cỏ nhỏ bé, nhưng với tác dụng thần kỳ mà cây cỏ nhỏ bé này có thể làm được, đã khiến các nhà thuốc đông y không thể bỏ qua tác dụng của cây cỏ nhỏ bé này!

CHỢ DƯỢC LIỆU

Xem thêm: